محسن دانش

ساختمان پزشکان؛سو سویی در تاریک و روشنای کمدی های تلویزیونی

محسن دانش

«اصولاً خنداندن ایرانی­ها کار سختی است و تعداد کارگردان­هایی که از پی این کار برآیند، از شمار انگشتان دست تجاوز نمی­کند. البته این روزها مُد شده که در تلویزیون و سینما، به هر بهایی، خنده را بر لبان مخاطبان بنشانند و بعد هم به خودشان ببالند که دیدید بالاخره مردم خندیدند! من نمی­دانم خنده زورکی از کی تا حالا هنر شده و چگونه شکل گرفته است.»

این حرف­ها را مردی میانسال که خود را مدیر یک مدرسه خصوصی سینمایی معرفی می­کند، بر زبان می­آورد و می­گوید: مدتی است که کارخانه­های تولید مجموعه­های دنباله­دار طنز در تلویزیون گشایش یافته و با سرعت اعجاب­آوری فعالیت می­کنند. کارخانه­هایی با مواد اولیه بی­کیفیت و تولید انبوه! و بعد هم جلسات نقد و بررسی و تجلیل از دست­اندرکاران که کمر غول را شکسته­اند و یک مجموعه آبکی به خورد مردم داده­اند! در این میان هم کسی پاسخگوی ضعف­های مجموعه­هایی از این دست و هدر رفتن وقت و فکر مخاطبان نیست.

وی می­افزاید: اساس این مجموعه­های بی­کیفیت را لودگی تشکیل می­دهد و متأسفانه هزینه­های فراوانی هم از بابت ساخت آنها به جیب تهیه­کنندگانش سرازیر می­شود! و هنوز در حال ادامه ساخت کار قبلی هستند که با پیشنهادهای خوب مالی برای ساخت مجموعه­های دیگری از این­گونه، به مناسبت­های مختلف تقویمی، مواجه می­شوند.

وی ادامه می­دهد: از مدتی پیش که مجموعه «ساختمان پزشکان» روی آنتن تلویزیون رفته، به نظر می­رسد تحولی در خصوص تولید سریال­های طنز روی داده و از ادا و اطوارهای معمول این چنین مجموعه­هایی تبعیت نکرده است. این مجموعه با وجود ضعف­های آشکارش، به نسبت سایر مجموعه­های مشابه نمره قابل قبولی می­گیرد و حداقل مزیت آن دوری از لودگی و شکلک در آوردن است که حال مخاطبان را به هم می­زند.

«حسین احمدی» کارگر ساختمانی هم که در انتظار اتوبوس شهری برای رفتن به منزل است، می­گوید: آقا، خداییش، ساختمان پزشکان خیلی خنده داره، مخصوصاً بازی شقایق دهقان که آدمو روده­بر می­کنه. من می­گم وقتی می­تونن این جوری سریال بسازن، پس سریال­های بی­مزه­ای که ساخته می­شه، چه معنی می­ده.

وقتی از او درباره نقطه قوت ساختمان پزشکان می­پرسم، پاسخ می­دهد: درست نمی­دونم، اما فکر می­کنم بازی خوب بازیگراش از همه بهتر باشه.

«ساختمان پزشکان» طعنه­های جالبی دارد

«علی خسروی» کارمند هم که مشغول خرید میوه است، می­گوید: ساختمان پزشکان مجموعه­ای موفق در عرصه تولید طنز است. من با اعضای خانواده­ام بیشتر بخش­های این سریال را دیده و خندیده­ایم. اینکه در هر قسمت آن یک داستان مجزا بیان می­شود خیلی خوب است و آدم را سردرگم نمی­کند، اما در برخی موارد، داستان­ها نزدیک به هم و کمی تکراری می­شوند و لطف خود را از دست می­دهند.

وی می­افزاید: نکته جالب این سریال، استفاده از برخی بازیگران کمتر شناخته شده است که خیلی خوب از آب درآمده­اند و نوعی تازگی و طراوت را به کار بخشیده­اند. الان مدت­هاست که مردم شاهد حضور تعدادی خاص از بازیگرهای طنز در تلویزیون و سینما هستند و بیشتر حرکات آنها را از حفظ می­باشند و به قولی حنای آنها دیگر برای مردم رنگی ندارد.

وی ادامه می­دهد: البته مشکل این مجموعه افراط در کودنی روانشناسی به نام «نیما افشار» است که تا حدودی غیرواقع به نظر می­آید. از سوی دیگر رفتارهای خانواده­اش با او و تبعیض رفتاری آنها در مقایسه با برادر کم­سواد و لُمپنش، منطقی نیست.

«فرزانه شیری» دانشجویی که در حال خوردن ساندویچ است و در ابتدا کمی مضطرب و نگران از برخورد من به نظر می­رسد، در پاسخ به پرسشی با عنوان: «شما به ساختمان پزشکان چه نمره­ای می­دهید؟»، می_­­گوید: ساختمان پزشکان واقعاً خنده­دار و بامعنی است. من به این سریال نمره 19 می­دهم. کارگردانی، بازیگری، فیلمنامه و موسیقی تیتراژ بسیار عالی است. آدم را در عین خندیدن به فکر فرو می­برد. انتقادها و طعنه­های جالبی دارد.

وی ادامه می­دهد: شاید تنها نقطه ضعف آن، تکرار مکان­های فیلمبرداری است که تماشاگر را خسته می­کند. من اگر جای کارگردان ساختمان پزشکان بودم، هر از چند قسمتی یک بار، مکان­های فیلمبرداری را عوض می­کردم تا به تکرار نیفتم.

استفاده خوب کارگردان از استعدادهای بازیگران

«رؤیا خبیری» خانم خانه­داری که از شدت گرما کلافه شده و مدام در حال باد زدن خودش با یک مجله است، نیز می­گوید: ساختمان پزشکان سریال خوبی است که این روزها مردم را به خود مشغول کرده و من از دوستان و آشنایانم زیاد می­شنوم که از تماشای آن اظهار رضایت می­کنند. حُسن این مجموعه، خنده­دار بودن به دور از ادا و اصول در آوردن­های مرسوم این روزهای بازیگران طنز است. اما برخی از کارهایی که ترویج می­کند هم خوب نیست، مثلاً خود من به عنوان یک زن برایم قابل قبول نیست که همسرم این همه بی­عرضه و بی­دست و پا باشد. نیما افشار را می­گویم. اصلاً آدمی به این کودنی چه طور توانسته برود دانشگاه و درس بخواند؟!

او که انگار گرما را فراموش کرده و خودش را دیگر باد نمی­زند، می­افزاید: بازی خوب و عالی شقایق دهقان هم خیلی به کیفیت این مجموعه افزوده است. او با تجربه بازی در سریال­های مهران مدیری و به ویژه «شب­های برره» نقشی را ارائه می­کند که بسیار دلنشین و سخت است. به نظر من کارگردان ساختمان پزشکان به خوبی توانسته از استعدادهای این بازیگر استفاده کند.

نمایش مردان کودن در رسانه ملی

«ساختمان پزشکان» در حوزه طنز تصویری، کاری قابل اعتناست. به اعتقاد من همین که در این مجموعه مجبور به دیدن خوشمزگی (شما بخوانید لودگی)­های تکراری و لوس بازیگران صاحب­نام این روزهای سینما و تلویزیون در عرصه طنز نیستیم، باید کلاهمان را به هوا بیاندازیم و از ته دل خدا را شکر بگوییم که بالاخره از سر تصادف، سر یکی از این کارگردان­ها به دیوار خورد و تصمیم گرفت مثل بقیه نباشد.

«سروش محق» کارگردانی تجربه­گراست که اگر به جای از این شاخه (منظورم بازیگری است) به آن شاخه پریدن (منظورم نویسندگی است)،  تنها به حوزه کارگردانی فکر کند، می­تواند بسیار موفق­تر باشد. حسن بزرگ مجموعه «ساختمان پزشکان» پرهیز از خنداندن به هر بهایی است که این روزها بسیار مد شده و بسیار هم کم جواب می­دهد. ایجاد فضای خنده­آور به جای ادای خنده­آور، بهره­گیری صحیح از طنز موقعیت در اغلب سکانس­ها، زوایای سنجیده فیلمبرداری و رنگ­آمیزی سینمایی نماها از یک سو به همراه بازی خوب و متفاوت و روان بیژن بنفشه­خواه، بهنام تشکر و شقایق دهقان، داستان­های ساده و شسته و رفته، تمسخر و نه تحقیر جامعه پزشکان، این مجموعه را تا حد زیادی قابل قبول کرده است.

در ساختمان پزشکان بعد از مدت­ها شاهد هستیم که لبخند مخاطبان ناشی از مسخره کردن یک لهجه خاص یا ناهنجاری­های فیزیکی بازیگر نیست. تماشاگر می­خندد و در پشت این خنده، به فکر فرو می­رود. انتقادهای زیر پوستی این مجموعه به واژه «طنز فاخر» و مناسبت­های اجتماعی و نگاه آسیب­شناسانه آن هم در بسیاری از موارد کارساز از آب درآمده است. اما آنچه نگران­کننده به نظر می­رسد، نمایش مردان کودن به اصطلاح زن­ذلیل در بسیاری از مجموعه­های تلویزیونی است که جدا از فراواقعی بودن، سوژه­ای بسیار دستمالی شده و دست چندم است که از قبل لو رفته است.

همچنین جالب است بدانیم که واژه طنز تلویزیونی هم از ابداعات تلویزیون است و معمولاً در هیچ جای دنیا معادل با این واژه را نمی­یابیم و اصولاً طنز مربوط به ادبیات است و «کمدی» مربوط به هنرهای تصویری و از این منظر باید بگوییم کمدی تلویزیونی که ریشه در نقد اجتماعی دارد.

ساختمان پزشکان هم از بابت دوری کردن از نوعی کمدی بزن بکوب دهه­های قبل اروپا - که در کارهای صامت «باسترکیتون»، «چارلی چاپلین»، «هارولید» و... استفاده می­شد - به سطح خوبی رسیده است، اما در این مجال گفتن چندین باره این نکته را هم از یاد نبریم که مشکل «ساختمان پزشکان» فیلمنامه است. هر چند که فیلمنامه آن از بسیاری دیگر از آثار مشابه قوی­تر می­باشد، اما تا رسیدن به نقطه ایده­ال فاصله دارد. راستی شما به ساختمان پزشکان چه نمره­ای می­دهید؟